„Fungi and Others. Towards the Symbiocene” [Grzyby i inni. Ku symbiocenowi] – nowa publikacja ASP w Katowicach
Książka wyrasta z wieloletniej współpracy pomiędzy katowickimi uczelniami – Akademią Sztuk Pięknych w Katowicach a Uniwersytetem Śląskim.
Książka jest także wyrazem fascynacji tym, co międzygatunkowe — współistnieniem, wzajemnością, splataniem, wymianą, pulsowaniem, mikoryzą, kooperacją, a także tym, co w humanistyce i sztuce może wydarzyć się dzięki zwróceniu się ku symbiozie.
Ważną inspiracją są dla nas dokonania dwóch postaci: Lynn Margulis, która wprowadziła do współczesnej nauki obraz Ziemi jako planety symbiotycznej, oraz Glenn Albrecht, autor pojęcia Symbiocenu— epoki, w której człowiek przestaje być w centrum, by jego miejsce zajął proces symbiozy, czyli relacji międzygatunkowych opartych na współpracy.
Nasze poszukiwania wpisują się w nurt nauki oraz sztuki zaangażowanej i środowiskowej, która — jak zauważa Ewa Bińczyk — szuka dróg wyjścia z marazmu antropocenu oraz związanego z nim kryzysu wyobraźni. Zależało nam nie tylko na budowaniu pozytywnych narracji, podtrzymujących nadzieję, zorientowaną nie na naiwne i optymistyczne „rozwiązanie” kryzysu, lecz przede wszystkim „nadzieję w mroku”, jak pisze Rebecca Solnit, oznaczającą zdolność trwania, współistnienia w trudnych czasach oraz konieczność poważnego potraktowania problematycznej spuścizny nowoczesności.
W roku 2023 współpraca pomiędzy naszymi uczelniami przybrała formę projektu naukowego złożonego do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu Doskonała Nauka II (projekt nr Nr rej.: KONF/SP/0047/2023/01 GEOlogos II). Pierwszym z jego widocznych owocników, używając języka mikologicznego, była trzydniowa, transdyscyplinarna konferencja, która odbyła się w maju 2025 roku w murach ASP w Katowicach.
Na konferencji gościliśmy badaczki i badaczy reprezentujących nauki humanistyczne, społeczne, przyrodnicze oraz nauki o sztuce. Naukowe symbiotyczne sploty stworzyli:
- Marek Williams, Piotr Skubała, Marek Oziewicz, Glenn Albrecht, Marta Wrzosek, Renata Michalak, Beata Gola, Agnieszka Kozłowska, Mart Lisok, Aleksandra Derra, Ewa Bińczyk, Kaja Skubała, Joanna Soćko, Adam Pisarek, Magdalena Gościniak, Wiktoria Kozioł, Anna Kałuża, Kinga Olesiejuk, Michał Smandek, Mikołaj Szpaczyński, Dominika Ritszel, Justyna Mędrala, Andrzej Marzec, Hanna Sitarz-Pietrzak, Anna Pohl, Anna Bera, Magdalena Lazar, Agata Szymanek, Sławomir Wawrzkowicz, Sara Bańkowska, Mariola Kudlek, Anna Majka, Zofia Małysa-Janczy, Joanna Godawa, Ilona Majewska, Ryszard Kulik, Alina Mitek-Dziemba, Wojciech Zarzycki, Magdalena Ochwat, Anna Kopaczewska, Małgorzata Wójcik-Dudek, Maria Wacławek.
- Dopełnieniem programu był wernisaż wystawy Izy Koczanowskiej „Splątanie”, kuratorowanej przez Zofię Małysę-Janczy w Rondzie Sztuki.
Wszystkie wystąpienia zostały zarchiwizowane na stronie konferencji: https://grzyby-i-inni.asp.katowice.pl/
Niniejsza publikacja jest więc materialnym śladem po zaledwie części wielogłosowych dyskusji, wspólnych spacerów przed-konferencyjnych, warsztatów ze społecznościami akademickimi oraz działaniach terenowych. Książka jest drugim
widocznym owocnikiem. Codzienne praktyki naszej akademickiej grzybni pozostają natomiast ukryte pod powierzchnią tekstu; są to głównie działania dydaktyczne i naukowe, w których uczestniczyliśmy przez ostatnie dwa lata.
Publikacja jest również dostępna w Śląskiej Bibliotece Cyfrowej.